North and South – Sanayi Devriminde Aşk


Biraz romantik kitaplardan gidiyoruz bu aralar ama bu seferki oldukça güzel. Elizabeth Gaskell`in 1855`te pamuk işçileriyle işverenler arasındaki sorunları arka planda sosyal statü farklarının da işin içine girdiği bir aşk hikayesi North and South.

Genç Margaret Hale, sakin, huzurlu, dertsiz tasasız ve emekli olmadan emekli hayatı yaşadığı  İngiltere`nin güneyindeki Helstone`da hanım hanımcık otururken, birdenbire kendini papaz olan babasının varoluşçu sorunları sebebiyle gri, puslu ve işçi-sendika-işveren çekişmelerinin kendini göstermeye başladığı Milton`da bulur. Tabii güney kırsalında rahata, yavaşlığa, kuş cıvıltılarına, ağaçlara alışkın Margaret, yürürken büyük bir ciddiyetle önlerine bakarak yürüyen, sürekli bir yerlere yetişmeye çalışan insanlarla dolu bir kuzey şehrinde neye uğradığını şaşırır ve durumunu, insanlarını, hayata bakış açılarını çok yadırgar. Bu kültür şokunu babasının özel ders verdiği karizmatik ve çalışkan fabrikatör John Thornton`la tartışarak ve sendika temsilcisi Nicholas Higgins`in ölümcül hasta kızı Bessy`e umut vermeye çalışarak atlatıp Miltonlıları takdir etmeye başlar. Ancak Margaret`ın annesinin hastalığı, donanmaya isyan suçu yüzünden kaçak olan kardeşi Frederick`in sıkıntısı, babasının depresyonu derken Margaret`ı sandığından daha zor günler beklemektedir.

Ne yalan söyleyeyim, bir ara Jane Eyre`a mı dönecek demedim değil ama neyse ki Pride and Prejudice`e bağladı. Sıkıntı sıkıntı üstüne geldikçe daraldım. Jane her zaman favorim olsa da, Margaret asil ve hanım duruşunu bozmadan karakter gelişimi gösteren bir kadın karakter olarak gözüme girdi. Thornton`la olan ilişkisinin de dengeli seviyede ilerlemesi hoşuma giden bir başka nokta. Güney-Kuzey çekişmesi kendisini en çok Thornton`ın kibirli ve gururlu anasıyla Margaret arasında gösterdi, Mrs. Thornton çok fena bir kaynana bence. “benim oğlum öyle yakışıklı, öyle zeki, öyle zengin, öyle çalışkan ki, biz Miltonlılar öyle süperiz ki, pamuk fabrikamızda çalışan işçilerin ciğerlerinin pamuk tozuyla dolup ölmeleri biz işverenlerin öyle umurunda değil ki…” Ya sabır. Ama Thornton da ana kuzusu olmasına rağmen yine edebini bozmadı hiç Margaret ve ailesine karşı. Higgins`in sonunda baş kaldırdığı işvereni Thornton`dan iş istemesi ve sonra da oturup anlaşabilmesi, doğru iletişimin özellikle grev ve işçi hakları gibi üretimi doğrudan etkileyen konularda ne kadar kilit nokta oluşturduğunu, aslında kimsenin birbirinin düşmanı olmadığını ve bu döngüde herkesin birbirine ihtiyacı olduğunu da görüyoruz, bu da romanın yazılmasından 159 sene sonra yüzlerce işçisini iş kazalarında kaybeden Türk insanına sanayi devrimini büyük sancılarla yaşayan “soğuk” İngilizlerden öğrenecekleri şeyin makineleşme haricinde insani bir şeyler olduğunu hatırlatıyor. Tabii bu kitabı ne holding sahipleri ne de işçiler okuyacak, dolayısıyla yine büyük şehirde tuzu kuru yaşayan beyaz yakalı mühendis kızlar takılsın kendi kendilerine.

North and South, tarımdan sanayiye, gelenekten moderniteye, işçiden işverene, kadından erkeğe, değişen dönemin değişen temalarında, biraz ağırlaşan ama güncelliğini yitirmeyen bir kitap. Türkçe’ye Altın Bilek Yayınları’ndan ‘Kuzey ve Güney’ adıyla geçen sene yayınlandı. Aynı zamanda, kitabı okuyamam diyenler için bu aralar Hobbit`te Thorin Oakenshield olarak izlediğiniz –yok ben izlemedim daha– Richard Armitage`ın Thornton rolünde, güzelim Daniela Denby-Ashe`in Margaret Hale rolünde oynadığı BBC yapımı 4 bölümlük mini dizisi de mevcut -ki mükemmel bir dizidir. Aslında diziyi yıllar önce izlemiştim, kitabı daha yeni okudum, bu da böyle bir tersliğimdir…

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s